ชายหาดเป็นสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาและมีความสำคัญต่อระบบนิเวศชายฝั่ง โดยเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยสำหรับสิ่งมีชีวิตทางทะเลและบกที่หลากหลาย ช่วยปกป้องแนวชายฝั่งจากการกัดเซาะ และสนับสนุนกิจกรรมสันทนาการและการท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม ชายหาดยังเผชิญกับแรงกดดันที่เพิ่มขึ้นจากกิจกรรมของมนุษย์และภัยธรรมชาติ เช่น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและเหตุการณ์สภาพอากาศที่รุนแรง เป็นผลให้เกิดความจำเป็นมากขึ้นในการเฝ้าติดตามสภาพชายหาดอย่างเป็นระบบ เพื่อประกอบการตัดสินใจด้านการจัดการ บรรเทาความเสี่ยง และส่งเสริมการพัฒนาชายฝั่งอย่างยั่งยืน
BMON (Beach MONitoring) มีจุดเริ่มต้นจากกิจกรรมวิทยาศาสตร์พลเมือง (Citizen science) เพื่อการติดตามสภาพชายหาดที่ได้ริเริ่มและดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2555 โดยโครงการแรกที่ใช้กระบวนการนี้คือการประเมินผลการเติมทรายชายหาดชลาทัศน์ จ.สงขลา สนับสนุนโดยเทศบาลนครสงขลา และคณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ จากนั้นก็ได้มีการพัฒนาเทคนิค อุปกรณ์ เพื่อการติดตามสภาพชายหาดแบบง่ายๆ เข้าถึงและใช้งานได้โดยกลุ่มคนที่หลากหลายทั้งวัย เพศ และพื้นฐานการศึกษาที่แตกต่างกัน โดยนำร่องที่ จ.สงขลา และสร้างเครือข่ายติดตามสภาพชายหาดกระจายไปในหลายพื้นที่ และหลายจังหวัดจวบจนปัจจุบัน ด้วยการสนับสนุนโครงการจากหลายภาคส่วน ทั้ง คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช) และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส)
“วิทยาศาสตร์พลเมือง” หมายถึงกระบวนการมีส่วนร่วมของคนทั่วไปในการศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์ บางทีอาจเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “Community science” “วิทยาศาสตร์พลเมือง” จะรวมเอาส่วนของ Community-based management (CBM) เข้าร่วมด้วย ซึ่งหมายถึง กระบวนการที่ ภาคพลเมือง ภาคราชการ ภาคอุตสาหกรรม ภาคการศึกษา กลุ่มชุมชน และองค์กรต่างๆในท้องถิ่นร่วมมือกัน ติดตาม ตรวจสอบ จัดการ เรื่องราวที่เป็นประเด็นสนใจในท้องถิ่นร่วมกัน โดยมากมักเป็นประเด็นเกี่ยวกับการจัดการด้านทรัพยากร สิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น เนื่องจากต้องอาศัยความร่วมมือและการยอมรับจากชุมชนค่อนข้างมากเพราะทรัพยากรนั้นเป็นของชุมชน การตัดสินใจใดจึงต้องเป็นฉันทามติร่วมกันของภาคส่วนต่างๆในชุมชน
“วิทยาศาสตร์พลเมือง” เพื่อการติดตามสภาพชายหาด จะกลายเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังในการแก้ไขปัญหาชายหาดที่ซับซ้อน โดยการเปิดโอกาสให้อาสาสมัครที่มีความรักในชายหาดท้องถิ่นของตนสามารถรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสภาพชายหาด เพื่อให้เข้าใจได้ถึงพลวัตของชายหาดและกระบวนการชายฝั่ง วิธีนี้ไม่เพียงช่วยเพิ่มความเข้าใจของอาสาสมัครเกี่ยวกับชายหาดเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมความรู้สึกเป็นเจ้าของและการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการชายฝั่งอีกด้วย
“วิทยาศาสตร์พลเมือง” จะเป็นเครื่องมือที่มีคุณค่าสำหรับอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่ชายหาดอย่างยั่งยืน โดยเป็นการเสริมวิธีการทางวิทยาศาสตร์แบบเดิม นักวิทยาศาสตร์พลเมืองจะมีบทบาทสำคัญในการรวบรวมข้อมูลในหลากหลายระดับพื้นที่และเวลา เติมเต็มช่องว่างความเข้าใจเกี่ยวกับพลวัตของชายหาดและกระบวนการชายฝั่ง ทั้งยังช่วยส่งเสริมการมีส่วนร่วมของสาธารณชน ส่งเสริมความตระหนักถึงปัญหาชายฝั่ง และกระตุ้นให้เกิดการกำกับดูแลชายหาดอย่างรับผิดชอบ
Website www.bmon.net เป็นการรวบรวมข้อมูลภาพรวมของชายฝั่งทะเลใน 23 จังหวัด ของประเทศไทย เทคนิควิธีการติดตามสภาพชายหาด กิจกรรมที่เกิดขึ้นภายใต้กระบวนการ “วิทยาศาสตร์พลเมือง” และที่สำคัญคือข้อมูลที่ภาคพลเมืองได้ใช้ Web-Application BMON เพื่อติดตามการเปลี่ยนแปลงของรูปตัดชายหาด และภาพถ่ายชายหาด โดยสามารถแสดงผลได้ทันทีที่ทำการวัดข้อมูลภาคสนาม (Real time)
ผู้พัฒนาระบบติดตามชายหาด BMON และ www.bmon.net หวังว่า ด้วยพลังจากการมีส่วนร่วมของพลเมือง เราจะสามารถเข้าใจ ปกป้อง และเพลิดเพลินกับทรัพยากรชายฝั่งอันมีค่าเหล่านี้ไปอีกหลายชั่วอายุคน